Trainen na kanker: waarom het zo belangrijk voor je is!

Bewegen is een krachtige en bewezen manier om tijdens en na kankerbehandelingen klachten te verminderen en je herstel te versnellen. Het verbetert je conditie, stemming en dagelijks functioneren. Daarnaast hangt het volgens diverse onderzoeken samen met een lagere kans op terugkeer en betere overleving bij sommige kankersoorten.

Het is dan ook waarschijnlijk daarom, dat maar liefst 77% van alle kankerpatiënten al direct na de diagnose op zoek gaat naar informatie over leefstijlfactoren waar ze zelf invloed op uit kunnen oefenen en 64% interesse toont in geschikte manieren om meer te bewegen. Dit heeft ons ertoe aangezet een speciaal, inspirerend, leuk en uitdagend trainingsaanbod samen te stellen voor mensen met de ziekte kanker.

Officiële richtlijnen

Officiële richtlijnen adviseren wekelijks zeker drie keer een half uur matig, intensief te bewegen plus 2 keer per week spierversterkende oefeningen te doen, aangepast aan jouw situatie. Helaas zien we in de praktijk dat dit na en naast de Fysiotherapie er vaak niet van komt. Mensen wandelen wel en maken een ritje op de elektrische fiets. Dit heeft veelal te maken met onvoldoende of niet passend beweegaanbod. Dat, terwijl gepaste beweging je zóveel meer kan bieden!

Wat levert sporten je op?

•  Minder vermoeidheid: tientallen studies laten bij voldoende en passende beweging een duidelijke afname van kankergerelateerde vermoeidheid zien, zowel tijdens als na behandeling;
•  Beter mentaal welbevinden: minder angst en depressieve klachten, beter slapen en meer zelfvertrouwen;
•  Sterkere spieren en botten: behoud van spiermassa en kracht, ondersteunend bij dagelijkse activiteiten;
•  Sneller herstel na operatie en minder bijwerkingen van chemo en bestraling.

Dat ís dus nogal wat! Het mooie is, dat je zelf regie kunt nemen over dit stuk van je herstel en gezondheid.

Minder kans op (terugkeer van) kanker

De cijfers uit de vele relevante onderzoeken laten een beduidend lagere kans zien op het ontwikkelen van borst-, darm-, maag-, blaas- en baarmoederslijmvlieskanker bij mensen die voldoende bewegen. Hoogst waarschijnlijk geldt dit ook voor de meeste andere kankersoorten, maar nog niet alle onderzoeken zijn hierover voorhanden. Daarentegen is het, mits goed begeleid, zeker niet nadelig om te sporten en natuurlijk altijd bevorderend voor de algemene gezondheid.

Ook laten de onderzoeken een meer dan 50% lagere kans zien op terugkeer en overlijden bij borstkanker bij patiënten die aan de minimale beweegrichtlijn voldeden vóór en na de diagnose (observatiegegevens). Voor colonkanker toonde een recente gerandomiseerde studie dat doelgericht bewegen na chemotherapie ziektevrije én algehele overleving verbeterde, om maar wat aangetoonde voorbeelden te noemen .

Veel voorkomende drempels (en hoe je ze overwint)

Vermoeidheid

Licht tot matig bewegen helpt juist om moeheid te verminderen. Begin klein en bouw rustig op.

Angst

De moderne richtlijnen bevestigen dat bewegen veilig is, als dit is afgestemd op jouw belastbaarheid en eventuele beperkingen (bijv. botmetastasen, lymfoedeem, neuropathie).

Onzekerheid

Een Oncologisch (Fitness) Trainer kan door het doen van testen risico’s inschatten en een persoonlijk schema opstellen. Richtlijnen benadrukken het belang van deskundige begeleiding.

Wat is “goed” bewegen tijdens en na behandeling?

Als je de ziekte kanker hebt is, nog meer als voor ieder anders mens, aerobe training aan te bevelen. Hierbij kun je denken aan wandelen, fietsen of zwemmen, en dat een aantal keren verspreid over de week. De richtlijn geeft hierover ca. 150–300 minuten per week op een “praattempo” aan. (je kunt nog praten, niet zingen). Dat is echter niet voldoende.

Daarnaast is het verstandig om 2 keer per week alle grote spiergroepen aan te spreken met krachttraining, waarbij techniek voorop staat.

Ook is het wenselijk 2 tot 3 keer per week aan je balans en mobiliteit te werken met korte sessies voor stabiliteit, lenigheid en houding.

Het allerbeste is uiteindelijk geleidelijk aan toe te werken naar HIIT training, dat is High Intensity Interval Training. Dit is een trainingsmethode waarbij je korte periodes van maximale inspanning afwisselt met korte periodes van rust of actief herstel. Maar dat kun je moeilijk veilig zelf zonder goede begeleiding bereiken, in onze optiek.

Voorop staat hierbij dat alles op maat wordt aangeboden, waarbij er rekening wordt gehouden met alle mogelijke specifieke situaties, zoals anemie, lage weerstand, botmetastasen, port-a-cath, lymfoedeem, perifere neuropathie etc. Dit houdt aanpassingen in op het gebied van intensiteit, impact en monitoring. Overleg in dit verband altijd met je behandelteam en kies altijd voor gecertificeerde begeleiding.

Praktisch stappenplan om te starten

Kies als je te kampen hebt met kanker altijd voor een programma dat past bij jou, je situatie en mogelijkheden. Zoek je een laagdrempelig, begeleid programma dat voldoet aan de bovengenoemde principes (aerobe en krachttraining, inclusief HIIT training, veilige opbouw, monitoring en coaching)? Dan is de Fight Yourself Fit Challenge écht iets voor jou! Deze is specifiek opgezet voor (ex-)kankerpatiënten en sluit aan bij de richtlijnen voor veilig en effectief bewegen in de oncologie. Maar dat niet alleen, het is daarnaast óók nog ontzéttend leuk, inspirerend, uitdagend én empowering!

Bekijk het programma via deze link en neem gerust contact op met eventuele vragen.

Waarom deskundige begeleiding telt

Officiële reviews en richtlijnen bevelen combinatieprogramma’s met testen, duidelijke instructies voor frequentie/intensiteit/duur en aandacht voor aanpassingen en veiligheid aan. Dat verkleint risico’s en vergroot de kans op resultaat. Al deze elementen zijn in ons programma geïntegreerd. We werken hierin samen met de Afdeling Sportgeneeskunde in het Laurentius Ziekenhuis en een daaraan verbonden Inspanningsfysioloog.

Ook de grote UMC’s en andere regionale ziekenhuizen bevestigen dat bewegen tijdens behandeling veilig is en klachten significant vermindert, mits afgestemd op de persoon.

Veelgestelde vragen

Is rust niet beter dan bewegen als ik zo moe ben?
Kort antwoord: beide. Rust wanneer nodig, maar voeg lichte activiteit toe op betere momenten; dit helpt langdurige vermoeidheid te doorbreken. Wij houden hier rekening mee in het programma.

Kan ik te hard gaan?
Ja. Hou je aan “langzaam opbouwen”, luister naar waarschuwingssignalen (duizeligheid, pijn op de borst, ongewone kortademigheid, bloedingen) en stop dan direct. Bespreek dit met je zorgverlener. Wij zijn hier alert op en doen vooraf en tussentijds de nodige tests.

Helpt krachttraining ook tegen lymfoedeem?
Onder begeleiding en rustig opgebouwd is krachttraining veilig en kan het functioneren verbeteren; specifieke compressie- en load-adviezen horen bij een persoonlijk plan. Wij werken daarom vanuit een anamneselijst en persoonlijke intake die gebaseerd is op de oncologische richtlijnen.

Andere vragen?

Heb je vragen over trainen na kanker? Dan kun je altijd bij me terecht. Stuur je vraag in via ons contactformulier of stuur een mailtje naar challengecare@ziggo.nl. Je bent van hárte welkom!

Met sportieve groet,

Bianca Coenen

Oncologisch Fitness Trainer / Leefstijl Coach / Integraal Therapeute / Voedingsdeskundige

Challenge&Care

.

Dit blog biedt algemene informatie. Voor persoonlijk medisch advies en een individueel beweegplan: overleg met je oncoloog, verpleegkundig specialist of een gecertificeerd oncologiefysiotherapeut en/of Oncologisch (Fitness) Trainer.

.

Bronnen: NFK Leefstijlfactsheet, Richtlijnendatabase Federatie Medisch Specialisten voor fysieke richtlijnen voor mensen met en na kanker en Medische specialistische revalidatie bij Oncologie. KNGF Oncologie, Kwaliteitsstandaarden Oncologiefysiotherapie, Bewegen en trainen bij kanker/Kanker.nl, Bewegen tijdens de behandeling van kanker/WKOF

.